Soru Çözerken Çok Yanlış Yapıyorum: Yanlışlarımı Nasıl Azaltabilirim?

Bir konuyu çalışıyorsun, ardından teste geçiyorsun ve sonuç beklediğinden kötü geliyor. On soruda dört-beş yanlış görünce insanın aklına hemen aynı düşünce geliyor: “Ben bu konuyu hiç anlamamışım.”

Ama çok yanlış yapmak her zaman konuyu bilmediğin anlamına gelmez.

Bazı sorularda bilgi eksiğin vardır, bazılarında soruyu yanlış okursun, bazılarında doğru yöntemi bildiğin hâlde işlem hatası yaparsın. Bazen de bir soruya gereğinden fazla takılıp sonraki soruları aceleyle çözmeye başlarsın.

Bu yüzden yanlışlarını azaltmanın ilk adımı daha fazla soru çözmek değil, neden yanlış yaptığını anlamaktır.

Her yanlışı konu eksiği sanma

Yanlış yaptığında doğrudan konu anlatımına dönmek kolaydır. Fakat bunu her soruda yaparsan aslında bildiğin konuları tekrar tekrar çalışmaya başlayabilirsin.

Bir yanlışın arkasında farklı nedenler olabilir:

Konuyu gerçekten bilmiyor olabilirsin. Soruyu yanlış anlamış olabilirsin. İki seçeneği birbirine karıştırmış olabilirsin. İşlemin ortasında küçük bir hata yapmış olabilirsin. Veya soruyu çözebilecek durumdayken acele etmiş olabilirsin.

Bunların hepsinin çözümü aynı değil.

Bu nedenle yanlış soruya baktığında ilk olarak “Doğru cevap neydi?” yerine “Ben burada neden yanlış yaptım?” diye sor.

Bu küçük değişiklik, soru çözme biçimini ciddi şekilde değiştirebilir.

Konu eksiğin varsa soru sayısını artırmak yetmez

Bir sorunun çözümüne baktığında “Ben bunu hiç bilmiyordum” diyorsan büyük ihtimalle burada gerçekten konu eksiği vardır.

Böyle bir durumda aynı kazanımdan 50 soru daha çözmek yerine kısa bir konu tekrarına dönmek daha mantıklıdır.

Örneğin matematikte kullandığın formülü bilmiyorsan, sürekli aynı tip soruyu yanlış çözerek formülü kendiliğinden öğrenmeni beklemek verimli olmaz. Önce mantığı anlaman, ardından birkaç örnek görmen ve daha sonra yeniden soru çözmen gerekir.

Burada önemli nokta bütün konuyu sıfırdan tekrar etmemektir.

Eksik olan kısmı bul.

O kısmı çalış.

Sonra tekrar soruya dön.

Bu şekilde soru çözmek ile konu çalışmak birbirini tamamlar. Daha önce konuştuğumuz gibi, konu çalışmak ve soru çözmek birbirinin rakibi değil; iyi bir çalışma düzeninde sürekli birbirine geri bildirim verir.

Dikkat hataları için farklı bir çözüm gerekir

Bazı yanlışlara baktığında sinir bozucu bir durumla karşılaşırsın.

Sorunun cevabını aslında biliyorsundur.

“Değildir” kelimesini görmemişsindir. 6 yerine 9 okumuşsundur. Sonucu doğru bulup yanlış şıkkı işaretlemişsindir. Matematikte bütün çözüm doğru giderken son işlemde basit bir hata yapmışsındır.

Bu durumda tekrar konu videosu izlemenin pek anlamı yok.

Dikkat hatalarını azaltmak için öncelikle hangi tür hatayı sık yaptığını fark etmen gerekir.

Eğer soru kökünü kaçırıyorsan önemli ifadeleri zihninde özellikle kontrol etmeye alışabilirsin. İşlem hataların fazlaysa çözümün son adımında hızlı bir kontrol yapabilirsin. Doğru şıkkı yanlış işaretliyorsan cevabı işaretledikten sonra soru numarasına tekrar bakabilirsin.

Amaç her soruyu aşırı yavaş çözmek değil. Sürekli tekrar eden küçük hatalara karşı kendine bir kontrol alışkanlığı oluşturmak.

Yanlış soruyu görüp geçme

En sık yapılan hatalardan biri cevap anahtarını açıp şöyle ilerlemektir:

“Yanlışmış. Tamam, doğrusu C.”

Sonra diğer soruya geçilir.

Bu şekilde yanlışın sana neredeyse hiçbir şey öğretmemesi mümkün.

Yanlış yaptığın soruyu mümkünse çözümü görmeden önce bir kez daha dene. Artık süre baskısı yokken soruya yeniden bak.

Bu kez çözebiliyor musun?

Eğer ikinci denemede kolayca çözüyorsan sorun büyük ihtimalle tamamen bilgi eksiği değildir. İlk çözüm sırasında dikkat, süre veya yöntem seçimiyle ilgili bir problem yaşamış olabilirsin.

İkinci denemede de nereden başlayacağını bilmiyorsan konu eksikliği ihtimali daha yüksektir.

Bu ayrımı yapmak, gereksiz tekrarları ciddi şekilde azaltır.

Yanlışlarını sınıflandır

Karmaşık bir tablo hazırlamana gerek yok. Hatta bunu birkaç harfle bile yapabilirsin.

Örneğin yanlış sorunun yanına küçük bir not düş:

K: Konu eksiği
D: Dikkat hatası
Y: Yanlış yöntem veya yorum
S: Süre problemi

Bir süre sonra ilginç bir tablo görmeye başlayabilirsin.

Belki “Matematiğim kötü” diye düşünürken matematik yanlışlarının yarısının dikkatsizlikten geldiğini göreceksin. Belki Türkçede konu problemi olmadığını, uzun sorularda acele ettiğini fark edeceksin.

Yanlışların biriktiğinde çalışma programını genel hislerine göre değil, gerçekten yaptığın hatalara göre düzenleyebilirsin.

Aynı yanlış ikinci kez oluyorsa orada dur

Bir soruyu bir kez yanlış yapmak normaldir.

Aynı hata ikinci, üçüncü kez karşıma çıkıyorsa artık bunu rastlantı olarak görmemek gerekir.

Örneğin sürekli aynı formülü karıştırıyorsan küçük bir tekrar yap. Belirli bir paragraf soru tipinde sürekli iki seçenek arasında kalıyorsan o soru türüne özel birkaç örnek incele. İşlem sırasında sürekli eksi işaretini kaçırıyorsan çözüm düzenini biraz daha kontrollü hâle getir.

Yanlış defteri kullanıyorsan bütün soruyu baştan sona kopyalamak zorunda değilsin.

Çoğu zaman şu tarz kısa bir not çok daha değerlidir:

“Yüzde sorularında yeni değer ile eski değeri karıştırıyorum.”

“Paragrafta ‘ulaşılamaz’ ifadesini bazen atlıyorum.”

“Bu formülde kareyi unutuyorum.”

Böyle bir liste zamanla sana kişisel hata haritanı verir.

Çok soru çözmek yerine iyi soru çöz

“Bugün 300 soru çözdüm” kulağa iyi gelir.

Ama o 300 sorunun kaçında gerçekten düşündün?

Kaç yanlışını inceledin?

Aynı hatayı kaç kez tekrar ettin?

Soru sayısı motivasyon için takip edilebilir, fakat tek başına verimli çalışmayı ölçmez.

Bazen 50 soruyu dikkatli çözüp on yanlışın nedenini anlamak, 200 soruyu hızlıca bitirip cevap anahtarına bakmaktan daha fazla şey kazandırır.

Özellikle yeni öğrendiğin konularda soru sayısını artırmadan önce yanlış oranının neden yüksek olduğunu anlamaya çalış.

Hız ve hacim daha sonra gelir.

Önce çözüm kalitesi.

Süre baskısını doğru zamanda ekle

Soru çözerken sürekli kronometreye bakmak bazen gereksiz strese neden olabilir.

Yeni bir soru tipini öğreniyorsan ilk aşamada hızdan çok doğru yöntem üzerine odaklanman daha mantıklıdır. Soruyu nasıl çözeceğini anlamadan yalnızca daha hızlı olmaya çalışmak, hataları artırabilir.

Konuya ve soru tipine alıştıktan sonra süreyi devreye sokabilirsin.

Örneğin önce soruları rahat şekilde çöz, ardından benzer bir seti belirli bir sürede tamamlamayı dene.

Odak oturumlarını takip etmek için Pomodoro sayacını kullanabilirsin. Burada amaç her soruya 25 dakika ayırmak değil; belirli bir soru setine kesintisiz şekilde çalışabileceğin net bir zaman bloğu oluşturmak.

Bu, özellikle soru çözmeye başlayıp birkaç dakika sonra başka şeylere kaydığını fark ettiğin günlerde işe yarar.

Yanlış oranına değil, yanlışların değişip değişmediğine bak

Bugün 20 yanlış yapmış olabilirsin.

Bu tek başına sana yeterince bilgi vermez.

Geçen hafta da 20 yanlış yapıyordun ama o zaman yarısı konu eksiğiydi, şimdi yalnızca üç tanesi konu eksiğiyse aslında ilerleme kaydetmiş olabilirsin.

Bu nedenle gelişimi yalnızca toplam yanlış sayısıyla değerlendirme.

Şunlara da bak:

Aynı hatalar tekrar ediyor mu?

Daha önce yapamadığın soru tiplerini artık çözebiliyor musun?

Konu eksikliği kaynaklı yanlışların azalıyor mu?

Soruları daha kontrollü çözebiliyor musun?

İlerleme bazen net sayısına yansımadan önce hata türlerinde görünür.

Çalışma ortamını da hesaba kat

Soru çözerken sürekli yarıda kalıyorsan hata oranının bir kısmı bilgiden değil, kesintilerden kaynaklanabilir.

Her birkaç dakikada bir başka sekmeye geçmek veya çalışma oturumunu sürekli bölmek özellikle uzun ve dikkat isteyen sorularda çözüm zincirini kaybetmene neden olabilir.

Bilgisayarı veya telefonu tamamen kapatmak zorunda değilsin. Zaten soru bankası, PDF, ders videosu veya çalışma araçlarını bunlardan kullanıyor olabilirsin.

Daha mantıklı olan, çalışma sırasında ihtiyacın olmayan dikkat dağıtıcıları azaltmak.

Tek başına çalışırken düzeni korumakta zorlanıyorsan online ders çalışma odalarında diğer öğrencilerle aynı anda kendi soru setine odaklanmayı da deneyebilirsin.

Daha az yanlış yapmak istiyorsan yanlışlarından kaçma

Soru çözerken çok yanlış yapmak moral bozabilir. Özellikle uzun süre çalıştıktan sonra düşük bir sonuç görmek “Ben hiçbir şey bilmiyorum” hissi yaratabilir.

Fakat yanlışlar aslında çalışma sürecinin en değerli geri bildirimlerinden biridir.

Doğru yaptığın soru sana zaten yapabildiğin şeyi gösterir.

Yanlış yaptığın soru ise bir sonraki gelişim noktanı gösterir.

Bu yüzden yanlış sayısını azaltmanın yolu yalnızca daha fazla test bitirmek değildir.

Yanlışını gör.

Nedenini bul.

Gerekirse konuya kısa süre dön.

Aynı tipte birkaç soru daha çöz.

Ve birkaç gün sonra o hatanın tekrar edip etmediğini kontrol et.

Bir süre sonra amaç “hiç yanlış yapmamak” olmaktan çıkar.

Amaç, aynı yanlışı ikinci kez yapmamak hâline gelir.

İşte soru çözerken gerçek gelişim de çoğu zaman burada başlar.